Podwyżki z problemami

Zgodnie z ubiegłorocznymi zapewnieniami Ministra Obrony Narodowej, tegoroczne podwyżki  wynagrodzeń  miały dotyczyć wszystkich pracowników wojska i być najwyższe w ostatnich latach a ich wypłata – w przeciętnej kwocie 500 zł – miała nastąpić niezwłocznie po uchwaleniu ustawy budżetowej.

Jak informowano na początku roku stronę społeczną, dla realizacji tego celu w ministerstwie miały być podjęte wszelkie niezbędne w tym zakresie środki i działania.

„Uzgadnianie” trybu i zasad wprowadzenia podwyżek

Po przeprowadzeniu bilateralnych spotkań z poszczególnymi organizacjami związkowymi w lutym, w dniu 25 marca br. z ministerstwa wyszły do strony społecznej zasady przeprowadzenia tych podwyżek w celu wyrażenia opinii do 30 marca 2020 r.

Ostatecznie, nie czekając na przesłanie opinii związkowych, już w dniu 30 marca br. z ministerstwa wyszło pismo do pracodawców dotyczące realizacji podwyżek z takim wyliczeniem, aby ich wypłata nastąpiła w dniu 8 kwietnia br.  W ten sposób, bez uzgodnień, czy nawet opiniowania ze stroną społeczna – uruchomiony został etap realizacji tegorocznych podwyżek wynagrodzeń.

W piśmie przesłanym przez Pełnomocnika MON zawarto zapisy szczególne. Pierwszy – informujący, iż „intencją kierownictwa Ministerstwa Obrony Narodowej jest wypłacenie środków na zwiększenie wynagrodzeń pracownikom resortu obrony narodowej w 2020 roku – co do zasady w jednakowej wysokości, z uwzględnieniem proporcjonalności wszystkich składników wynagrodzenia, adekwatnie do wymiaru czasu pracy.”

Drugi, nakazujący utrzymanie podwyższonych premii: „w obowiązujących u pracodawców regulaminach premiowania, funkcjonują premie w różnej wysokości. W związku z powyższym taki stan powinien zostać utrzymany (…)” Było to związane z faktem, iż już w latach ubiegłych podwyżki nie mogły być u niektórych pracowników realizowane poprzez zwiększenie wynagrodzenia zasadniczego, gdyż osiągnęli oni maksymalny poziom tych płac. Nazwano to: „przejściowym stanem”, tymczasowym rozwiązaniem”, co miało pozwolić  „na niezwłoczną realizację zwiększenia wynagrodzeń”, jak również „na – zgodną z zapowiedziami – realizację prac nad nowelizacją zapisów PUZP”.  Prawda natomiast jest taka, że od dwóch lat w ministerstwie leżą przesłane przez MKK propozycje zmian w PUZP, natomiast Pełnomocnik MON nie okazuje jakiejkolwiek chęci podjęcia rokowań w tym zakresie.

 Gdy zakładowe organizacje podpisały już stosowne porozumienia z pracodawcami – do zakładów pracy trafiło kolejne pismo Pełnomocnika MON z informacją, iż członkom korpusu służby cywilnej (KSC) podwyżek nie należy wypłacać, gdyż… pominięto tę grupę zawodową przy dokonywaniu zmian w edycji budżetowej i nie zabezpieczono dysponentom budżetu środków na realizację podwyżek. Środki te pozostawiono w dyspozycji Ministra Błaszczaka, a członkowie KSC ostatecznie musieli poczekać na wypłatę podwyżek do końca czerwca.

Czy jednak faktycznie brak dokonania zmiany w decyzji budżetowej był przyczyną braku ich wypłaty w kwietniu br.? Zapewne nie. W czerwcu, gdy z ministerstwa przyszło pismo dające zgodę na niezwłoczną wypłatę podwyżek dla KSC –  środki te w dalszym ciągu pozostawały w dyspozycji Ministra. Uruchomione zostały dopiero kilka dni później.    

Członkowie KSC nie byli jedyną grupą pracowników, która nie otrzymała w kwietniu obiecanych przez Ministra podwyżek. Nie otrzymali ich również inni pracownicy, np. niektórzy pracownicy zatrudnieni w kuchniach i stołówkach, którzy na co dzień żywią np. stany osobowe żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej. Ostatecznie na decyzję o uruchomieniu dla nich podwyżek musieli czekać aż do końca czerwca, gdy w ministerstwie rozpatrzono wystąpienie Inspektoratu Wsparcia w tej sprawie.

Czy minister Błaszczak wiedział o tym, że w decyzji o uruchomieniu podwyżek, którą podpisał nie ujęto wszystkich pracowników resortu obrony narodowej? Do pracowników kuchni i stołówek podwyżki dotarły dopiero w drugiej dekadzie lipca, natomiast dotychczas podwyżki nie zostały wypłacone pracownikom zatrudnionym na stanowiskach kierowniczych w jednostkach podległych bezpośrednio dyrektorowi Departamentu Spraw Socjalnych. Czyżby nie mieli oni swojego pracodawcy? Niewątpliwie w odniesieniu do tych pracowników ustawowy termin na wypłatę podwyżki, którym podpierał się w kwietniu Pełnomocnik MON –  został przekroczony.

Realizacja podwyżek

Gdy pisma wpłynęły do pracodawców, na wewnątrzzakładowe uzgodnienia i opracowanie stosownych porozumień  pozostało dosłownie kilka dni. Uzgodnienia przebiegały zazwyczaj sprawnie, gdyż większość pracodawców – z uwagi na określony krótki termin do dnia wypłaty podwyżek –  pomijała zapisany w piśmie Pełnomocnika MON  I etap podwyżek. W ocenie pracodawców, jak również zakładowych organizacji podniesienie wynagrodzeń zasadniczych pracowników o kwotę 385 zł zapewniało pracownikom opłacanym według PUZP wzrost wynagrodzeń na ustawowym poziomie 6% oraz powodowało, iż zwiększenie wynagrodzeń pracowników było – co do zasady –  w jednakowej wysokości.

Stąd też można było u większości pracodawców dostrzec następujące kierunki działania:

1/w zakładach pracy, gdzie premia regulaminowa kształtuje się dla wszystkich pracowników na poziomie 10%, wynagrodzenia zasadnicze pracowników podwyższone zostały o kwotę 385 zł, co w skutkach (premia i 20% dodatku stażowego) dawało kwotę podwyżki na poziomie 500,50 zł;

2/w jednostkach organizacyjnych, gdzie występują w regulaminach zróżnicowane wartości premii, zazwyczaj w porozumieniach ujmowane były zapisy o podwyższeniu wynagrodzeń zasadniczych w taki sposób, aby skutki podwyżki na stanowisku (przy uwzględnieniu premii i dodatku stażowego na poziomie 20%) oscylowały wokół kwoty 500 zł. W ten sposób, na stanowisku z premią 5% – wynagrodzenie zasadnicze wzrosło o 400 zł, natomiast w przypadku premii na poziomie 45% – wynagrodzenie zasadnicze wzrosło jedynie o 305 zł;

Byli jednak i tacy pracodawcy, którzy postanowili tę podwyżkę wykorzystać do dalszego różnicowania poziomu wynagrodzeń pracowników. Pomimo, iż regulaminy premiowania zawierają różne wysokości premii na stanowiskach, w porozumieniach zawarta została wyłącznie jedna kwota wzrostu wynagrodzenia zasadniczego – 385 zł. Tym sposobem, u tych pracodawców podwyżki dla wyróżnionych w regulaminie pracowników  kształtowały się na poziomie znacznie wyższym niż 500 zł i wyniosły nawet 650 zł przy premii 50%, czy  700 zł przy premii 60% (przy uwzględnieniu posiadania dodatku stażowego na poziomie 20%).

W niektórych jednostek organizacyjnych na początku tego roku wypłacano pracownikom wyrównanie do minimalnej płacy 2600 zł. W zasadniczej części tych jednostek, wypłacone w styczniu wyrównanie było zaliczane tym pracownikom na poczet podwyżki. Były jednak takie jednostki, w których to wyrównanie stanowiło w efekcie dodatkowy wzrost płac. Taka sytuacja zasadniczo zaburzyła kształtowanie poziomu płac na tzw. stanowiskach powiązanych ze sobą (np. robotnik magazynowy – magazynier) oraz spowodowała, że ci pracownicy osiągnęli już maksymalną stawkę wynagrodzenia zasadniczego i „niezbędne” były zmiany w regulaminie, aby podwyższyć im zapisane tam dla nich premie regulaminowe.

Niektórzy z pracodawców realizując podwyżkę, podjęli decyzję o zmniejszeniu różnic w poziomie płac na tożsamych stanowiskach pracy, określając dla nich minimalny w zakładzie pracy poziom płacy zasadniczej. Z uwagi na to, że działania te prowadzone były w sposób wybiórczy i z pominięciem postanowień taryfikatora kwalifikacyjnego – przyczyniło się to do zwiększenia dysproporcje płac  na stanowiskach zaszeregowanych do tych samych kategorii.

Podwyżka pracowników służby zdrowia

Gdy podwyżki zostały już wypłacone, niektórzy pracodawcy przesłali do zakładowych organizacji związkowych propozycje porozumień w zakresie podwyżek dla pracowników służby zdrowia. Z treści przesłanych propozycji wynikało, że pracownicy służby zdrowia mają otrzymać kolejną – obok wypłaconej już w kwietniu – podwyżkę.

Zapewne wiązało się to z nowelizacją ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników wykonujących zawody medyczne zatrudnionych w podmiotach leczniczych, jednak dla organizacji związkowych było to działanie niezrozumiałe. Należy bowiem wskazać, że ustawa ta – jak wskazuje nazwa – określa najniższy poziom wynagrodzeń zasadniczych, który w naszych warunkach nie powoduje obligatoryjnych skutków finansowych, gdyż poziom płac tych pracowników w wojsku jest wyższy. Poza tym, w odniesieniu do pracowników medycznych w regulaminach premiowania zazwyczaj zapisane są kilkukrotnie wyższe premie niż dla pozostałych pracowników zakładu pracy.

Pomimo, że przepisy tej ustawy obowiązują od 2017 r. szkoda, że w tym zakresie z ministerstwa nie wyszło dotąd żadne pismo dotyczące pracowników medycznych, gdyż dostrzegamy, iż wojskowi pracodawcy nie do końca radzą sobie w zakresie kształtowania wynagrodzeń tych pracowników.  (MK)